Памер шрыфту
A- A+
Iнтэрвал памiж лiтарамі
Каляровая схема
A A A A
Дадаткова

Настаўніцкая

Ключавыя кампетэнцыі ў адукацыі

Асноватворнымі, або ключавымі, кампетэнцыямі ў адукацыі [А. В. Хутарскай] з'яўляюцца наступныя: каштоўнасна-сэнсавыя; агульнакультурныя; вучэбна-пазнавальныя; інфармацыйныя; камунікатыўныя; сацыяльна-працоўныя; кампетэнцыі асобаснага самаўдасканалення.

Каштоўнасна-сэнсавая кампетэнцыя - гэта кампетэнцыі ў сферы светапогляду, звязаныя з каштоўнаснымі арыенцірамі вучня, яго здольнасцю бачыць і разумець навакольны свет, арыентавацца ў ім, ўсведамляць сваю ролю і прызначэнне, умець выбіраць мэтавыя і сэнсавыя ўстаноўкі для сваіх дзеянняў і ўчынкаў, прымаць рашэнні. Дадзеныя кампетэнцыі забяспечваюць механізм самавызначэння вучня ў сітуацыях вучэбнай і іншай дзейнасці.

Агульнакультурная кампетэнцыя - гэта кола пытанняў, у адносінах да якіх вучань павінен быць добра дасведчаны, валодаць ведамі і вопытам дзейнасці, гэта-асаблівасці нацыянальнай і агульначалавечай культуры, духоўна-маральныя асновы жыцця чалавека і чалавецтва, асобных народаў, культуралагічныя асновы сямейных, сацыяльных, грамадскіх з'яў і традыцый, роля навукі і рэлігіі ў жыцці чалавека, іх уплыў на свет, кампетэнцыі ў бытавой і культурна-досуговой сферы, напрыклад, валоданне эфектыўнымі спосабамі арганізацыі вольнага часу. Сюды ж адносіцца вопыт засваення вучнем навуковай карціны свету, пашыраецца да культуралагічнага і всечеловеческого разумення свету.

Вучэбна-пазнавальная кампетэнцыя - гэта сукупнасць кампетэнцый вучня ў сферы самастойнай пазнавальнай дзейнасці, якая ўключае элементы лагічнай, метадалагічнай, агульнавучэбнай дзейнасці, суаднесенай з рэальнымі пазнавальнымі аб'ектамі. Сюды ўваходзяць веды і ўменні арганізацыі мэтапакладання, планавання, аналізу, рэфлексіі, самаацэнкі вучэбна-пазнавальнай дзейнасці. У рамках гэтых кампетэнцый вызначаюцца патрабаванні адпаведнай функцыянальнай пісьменнасці: уменне адрозніваць факты ад здагадак, валоданне вымяральнымі навыкамі, выкарыстанне імавернасных, статыстычных і іншых метадаў пазнання.

Інфармацыйная кампетэнцыя – пры дапамозе рэальных аб'ектаў (тэлевізар, магнітафон, тэлефон, факс, кампутар, прынтэр, мадэм, капір) і інфармацыйных тэхналогій (аўдыё-відэазапісы, электронная пошта, СМІ, Інтэрнэт) фармуюцца уменні самастойна шукаць, аналізаваць і адбіраць неабходную інфармацыю, арганізоўваць, пераўтвараць, захоўваць і перадаваць яе. Дадзеныя кампетэнцыі таксама забяспечваюць навыкі дзейнасці вучня ў адносінах да інфармацыі, якая змяшчаецца ў навучальных прадметах і адукацыйных галінах, а таксама ў навакольным свеце.

Камунікатыўная кампетэнцыя - гэта стварэнне розных тэкстаў (твораў, паведамленняў), публічнае выступленне, прадуктыўная групавая камунікацыя, стварэнне дыялогаў, праца ў групах. Часцей за ўсё ўсе яны сумяшчаюцца на ўроку.

Сацыяльна-працоўныя кампетэнцыі - азначаюць валоданне ведамі і вопытам у сферы грамадзянска-грамадскай дзейнасці (выкананне ролі грамадзяніна, назіральніка, выбаршчыка, прадстаўніка), у сацыяльна-працоўнай сферы (правы спажыўца, пакупніка, кліента, вытворцы), у сферы сямейных адносін і абавязкаў, у пытаннях эканомікі і права, у галіне прафесійнага самавызначэння. Сюды ўваходзяць, напрыклад, уменні аналізаваць сітуацыю на рынку працы, дзейнічаць у адпаведнасці з асабістай і грамадскай выгадай, валодаць этыкай працоўных і грамадзянскіх узаемаадносін. Вучань авалодвае мінімальна неабходнымі для жыцця ў сучасным грамадстве навыкамі сацыяльнай актыўнасці і функцыянальнай пісьменнасці.

Кампетэнцыі асабістага самаўдасканалення - у навучэнцаў выхоўваюцца найкаштоўнейшыя якасці-самастойнасць і рашучасць у дзеяннях, пачуццё адказнасці за іх, развіваецца навык крытычнага стаўлення да вынікаў, праверкі адпаведнасці атрыманага адказу ўсім умовам заданняў.

Раздзелы сайта